Dải phân cách tự động năng lượng mặt trời tại TP.HCM: Giải quyết "điểm đen" kẹt xe đường Cộng Hòa

1. Từ nỗi ám ảnh "kéo thép" đến một cú bấm remote

6h45 sáng 26/5/2026, tại giao lộ Cộng Hòa – Lê Tấn Quốc (quận Tân Bình), một cán bộ CSGT Tân Sơn Nhất giơ remote bấm nút. Dải phân cách dài 30 mét bắt đầu trượt chậm ra giữa giao lộ. Chưa đầy 60 giây, dòng xe từ đường Cộng Hòa bị ngăn rẽ trái vào Tân Kỳ Tân Quý — điểm giao cắt từng là "cơn ác mộng" mỗi giờ tan tầm.

Đường Cộng Hòa là trục cửa ngõ phía tây bắc, đón toàn bộ lưu lượng khổng lồ ra vào sân bay Tân Sơn Nhất. Từ ngày 15/5/2026, Sở Xây dựng TP.HCM triển khai thí điểm mô hình làn đường đảo chiều linh hoạt: tháo dỡ 200 mét dải phân cách cứng đoạn từ Trường Chinh đến C12, tổ chức 3 chiều lưu thông theo khung giờ — sáng ưu tiên làn vào trung tâm, chiều ngược lại.

Vấn đề nằm ở các giao lộ phụ. Tại Tân Kỳ Tân Quý, Ấp Bắc, lực lượng CSGT phải bố trí thêm dải phân cách di động bằng thép để "khóa" giao lộ mỗi giờ cao điểm, ngăn xe rẽ trái gây xung đột dòng chính. Trung bình mỗi ngày kéo 5 lần, cần tới 3-4 người hợp sức. Thao tác kéo thủ công không chỉ tốn sức, rủi ro va chạm cao mà các dải thép còn thường xuyên gặp trục trặc: bánh xe kẹt cứng, thanh ray lệch, hoặc đơn giản là… kéo không nổi.

Một cán bộ trực chốt tại Tân Kỳ Tân Quý xác nhận: tình trạng kẹt bánh, khó kéo xảy ra "khá thường xuyên". Mỗi lần đóng mở đều tốn sức, tốn thời gian, và tốn nhân lực — thứ mà CSGT tại các "điểm nóng" không bao giờ dư dả.

2. Nguyên lý hoạt động: Tại sao chọn Năng lượng mặt trời?

Hệ thống do Công ty Cổ phần Kỹ thuật Đông Phương (thành lập 2007, chuyên sản xuất hộ lan, biển báo giao thông) nghiên cứu, chế tạo và lắp đặt. Anh Đoàn Nguyên Vũ — quản đốc nhà máy sản xuất của công ty — là người trực tiếp cùng nhóm kỹ sư chế tạo máy hoàn thiện giải pháp này.

Quyết định sử dụng năng lượng mặt trời thay vì điện lưới xuất phát từ bài toán thi công rất thực tế: Việc đào đường, luồn cáp ngầm tại một giao lộ có lưu lượng xe đạt mức 140–150% năng lực thiết kế là cực kỳ tốn kém, mất thời gian và càng gây ùn tắc thêm trong quá trình thi công.

Cấu trúc 3 lớp của hệ thống:

Thành phần	Vai trò	Thông số
Tấm pin mặt trời	Hứng ánh nắng trực tiếp, lắp ngay trên bề mặt dải phân cách	Đủ công suất cho 30 mét dải phân cách
Bình lưu trữ (Ắc quy)	Điều áp, ổn định dòng điện trước khi cấp cho động cơ	2 bình × 40Ah
Động cơ kéo + Remote	Di chuyển dải phân cách trên ray dẫn hướng, điều khiển từ xa	~60 giây hoàn tất đóng/mở

Điểm mấu chốt: hệ thống không dùng điện trực tiếp từ pin mặt trời. Dòng điện từ tấm pin (Isc – dòng ngắn mạch) dao động theo cường độ nắng, nếu đưa thẳng vào động cơ sẽ gây chập chờn, thậm chí hỏng cuộn dây. Bình 40Ah đóng vai trò "cục sạc dự phòng" — nhận điện dư, ổn áp, và cấp điện mượt mà khi vận hành.

⚠️ Lưu ý thực tế quan trọng: Vì tấm pin mặt trời đặt ngay sát mặt đường Cộng Hòa — nơi hàng chục nghìn phương tiện qua lại mỗi ngày — bề mặt pin sẽ nhanh chóng bám một lớp bụi mịn và váng dầu xe. Để duy trì hiệu suất sạc "4-5 giờ nắng là đầy", việc vệ sinh, lau chùi mặt pin định kỳ là bắt buộc. Đây là yếu tố bảo trì mà bất kỳ đơn vị nào muốn nhân rộng mô hình này cũng cần tính đến.

3. Bảng so sánh hiệu quả: Tự động vs Thủ công

Tiêu chí	Kéo thủ công (Cũ)	Tự động + Pin mặt trời (Mới)
Nhân lực mỗi lần	3-4 người	✅ 1 người
Thời gian đóng/mở	3-5 phút	✅ ~60 giây
Trục trặc cơ khí	Thường xuyên (kẹt bánh, lệch ray)	Đang đánh giá (chạy êm)
Nguồn điện	Không cần	✅ Mặt trời + bình trữ
Chi phí vận hành	Nhân công kéo hàng ngày	✅ Gần như bằng 0
Thi công hạ tầng	Thấp	✅ Thấp (không cần đào đường)

4. Bức tranh thực tế: Giữa bàn thiết kế và hiện trường

Dù mang lại hiệu quả rõ rệt, hệ thống hiện tại vẫn là mảnh ghép đầu tiên trong giai đoạn thử nghiệm. Trong buổi sáng 26/5, khi dải phân cách tự động vận hành trơn tru, 3 dải còn lại vẫn là loại kéo tay — thậm chí 1 dải bị kẹt cứng, không kéo ra được. Để khép kín hoàn toàn giao lộ Cộng Hòa – Tân Kỳ Tân Quý, cần đồng bộ cả 4 dải phân cách tự động.

"Trước đây phải rời nhà từ 6h sáng, nếu đi trễ cầm chắc bị chôn chân, có lần kẹt hơn 2 tiếng. Từ khi tổ chức giao thông mới kết hợp dải phân cách, thời gian di chuyển rút ngắn rõ rệt."

— Ông Nguyễn Văn Hùng, người dân phường Tân Sơn Nhất

Các cán bộ trực chốt cũng đưa ra góp ý mang tính thực chiến cao: Nên cố định remote trong tủ điều khiển tín hiệu giao thông thay vì để CSGT mang theo người, đồng thời bổ sung nút bấm dự phòng để phòng trường hợp thất lạc hoặc remote hết pin giữa giờ cao điểm.

Đại diện Công ty Đông Phương cho biết sẽ tiếp tục đo đạc, tính toán để lắp thêm tấm pin nếu cần, nhằm đảm bảo dự trữ điện cho mùa mưa TP.HCM. Khi hệ thống ổn định, đơn vị sẵn sàng chia sẻ giải pháp và nhân rộng ra các khu vực khác.

5. Bức tranh lớn: Từ "cứng" sang "động"

Theo TS Nguyễn Bảo Thành (chuyên gia quy hoạch – xây dựng, Trường Đại học Văn Lang), xu hướng quản lý giao thông đô thị hiện nay đang chuyển từ "điều khiển cứng" sang "điều khiển động" — không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thiết kế phân làn ban đầu mà dựa nhiều hơn vào dữ liệu lưu lượng thời gian thực.

Dải phân cách tự động trên đường Cộng Hòa là một mắt xích trong chuỗi tổ chức lại giao thông cửa ngõ Tân Sơn Nhất mà TP.HCM đang triển khai đồng bộ:

Giai đoạn	Thời gian	Nội dung
Giai đoạn 1	15/5/2026	Tháo dải phân cách cứng, tổ chức làn đảo chiều linh hoạt theo giờ
Giai đoạn 2	26/5/2026	Lắp dải phân cách tự động tại các giao lộ phụ để "khóa" điểm giao cắt giờ cao điểm
Giai đoạn 3	Dự kiến	Mở thêm lối vào ga T3 sân bay, giảm tải cho trục Cộng Hòa

Đường Cộng Hòa đón hàng chục nghìn lượt phương tiện mỗi ngày. Việc điều tiết giao thông tại đây không chỉ là bài toán kỹ thuật mà còn là bài toán nhân lực. Nhân rộng giải pháp dải phân cách tự động ra hàng chục giao lộ dọc tuyến, số nhân lực tiết kiệm được sẽ lên tới hàng trăm người mỗi ngày — chỉ riêng cho việc… kéo thép.

Dải phân cách tự động dùng năng lượng mặt trời giải quyết đúng nút thắt đó: giảm nhân lực, giảm thời gian xử lý, giảm trục trặc cơ khí, và quan trọng nhất — giảm nguy hiểm cho người trực tiếp đứng giữa giao lộ giờ cao điểm để kéo dải phân cách.

6. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

❓ Dải phân cách năng lượng mặt trời sạc bao lâu thì đầy?

Với điều kiện nắng tại TP.HCM, chỉ cần khoảng 4-5 giờ nắng là hệ thống có thể sạc đầy 2 bình 40Ah. Lượng điện năng này cung cấp đủ cho một chu kỳ vận hành nhiều ngày liên tiếp.

❓ Mùa mưa dầm hoặc nhiều mây, hệ thống có hoạt động được không?

Có. Hệ thống bình lưu trữ hoạt động như cơ chế "sạc dự phòng", tích lũy điện năng từ các ngày nắng trước đó. Do tần suất đóng/mở chỉ diễn ra vài lần vào giờ cao điểm, lượng điện tiêu hao rất thấp nên hệ thống vẫn hoạt động ổn định trong nhiều ngày không có nắng. Tuy nhiên, đây vẫn là giai đoạn thử nghiệm — Đông Phương sẽ lắp thêm tấm pin nếu dung lượng trữ không đáp ứng được các đợt mưa dài.

❓ Tốc độ di chuyển của dải phân cách có an toàn không?

Tốc độ trượt của dải phân cách được cài đặt chậm, mất khoảng 1 phút để đi hết quãng đường 30 mét. Người điều khiển (CSGT) luôn quan sát trực tiếp và có thể bấm nút ngắt động cơ ngay lập tức nếu phát hiện phương tiện cố tình chen ngang.

❓ Khi nào giải pháp này được nhân rộng ra các giao lộ khác?

Sau giai đoạn thí điểm và đánh giá hiệu quả, Trung tâm Quản lý giao thông công cộng và hạ tầng kỹ thuật (Sở Xây dựng TP.HCM) dự kiến mở rộng thêm tại các giao lộ có đặc điểm tương tự trên trục Cộng Hòa. Các quận có nút giao thường xuyên cần đóng/mở giờ cao điểm — như Hàng Xanh, ngã tư Phú Nhuận — hoàn toàn có thể áp dụng cùng nguyên lý.

---

Nguồn tham khảo: Tuổi Trẻ Online (25-26/5/2026), Thanh Niên (29/5/2026), VietnamNet (25/5/2026), Pháp Luật TP.HCM, Vietnam.vn. Thông tin kỹ thuật từ Công ty Cổ phần Kỹ thuật Đông Phương và anh Đoàn Nguyên Vũ – quản đốc nhà máy sản xuất.