Giá mua điện dư: Cập nhật các kịch bản về giá điện phát ngược (Net Metering) tại VN.
“Điện dư bán được bao nhiêu?” là câu hỏi sống còn. Nhưng muốn trả lời đúng, phải tách bạch 2 thứ: (1) cơ chế đo đếm (net metering hay net billing) và (2) mức giá mua (cố định, theo giờ, hay theo hợp đồng).
1) Net Metering vs Net Billing — khác nhau ở đâu?
- Net metering: điện mua và điện bán “bù trừ” theo kWh. Ví dụ bạn mua 300kWh, bán 200kWh → trả tiền 100kWh.
- Net billing: điện mua và điện bán tính tiền tách bạch. Bạn vẫn trả tiền 300kWh theo biểu giá mua, và nhận tiền 200kWh theo giá mua điện dư.
2) 5 kịch bản giá mua điện dư thường gặp
- 0 đồng / không mua: chỉ cho tự tiêu thụ; phát ngược bị giới hạn hoặc không được thanh toán.
- Giá thấp cố định: EVN/đơn vị mua điện đưa ra một mức cố định (thường thấp hơn giá retail).
- Giá theo giờ (TOU): giờ cao điểm có thể cao hơn, giờ trưa có thể thấp hơn.
- Giá theo hợp đồng PPA: ký hợp đồng mua điện dài hạn với mức giá chốt/điều chỉnh theo chỉ số.
- Giá theo khu vực/nút lưới: nơi thừa công suất mua thấp, nơi thiếu mua cao (tương lai thị trường cạnh tranh).
3) Rủi ro lớn nhất không phải là “giá thấp”, mà là “giá không chắc”
Nếu mô hình tài chính của bạn dựa quá nhiều vào tiền bán điện dư, dự án sẽ nhạy với thay đổi chính sách. Vì vậy nguyên tắc an toàn là: thiết kế để ROI vẫn ổn ngay cả khi giá mua điện dư = 0. Phần giá mua điện dư chỉ là upside.
4) Thiết kế hệ để “không kẹt” khi giá điện dư xấu
- Giảm phát ngược: dùng limit export/zero export theo tải thực.
- Dịch tải: đẩy phụ tải (máy lạnh, bơm, gia nhiệt) chạy vào giờ nắng.
- Thêm pin lưu trữ: giữ điện trưa để dùng/bán giờ tối nếu có TOU.
- Giám sát dữ liệu theo giờ: để chứng minh sản lượng khi đối soát mua điện dư.
5) Công thức ước tính nhanh “đáng lắp không?”
Tách 2 dòng lợi ích:
- Tiết kiệm do tự dùng = kWh tự dùng × giá điện mua (theo bậc/TOU).
- Doanh thu bán dư = kWh phát ngược × giá mua điện dư (kịch bản).
Bên mình thường khuyên dựng 3 kịch bản: xấu (bán = 0), vừa (bán thấp), tốt (bán theo TOU). Nếu kịch bản xấu vẫn hoàn vốn được, thì lắp rất “đẹp”.
Refs: net metering/net billing; cơ chế đo đếm 2 chiều; TOU; limit export/zero export; mô hình tài chính ROI theo kWh tự dùng và kWh phát ngược.