Công tơ 2 chiều: Cơ chế đo đếm điện năng phát lên lưới và điện năng tiêu thụ
Khi lắp điện mặt trời áp mái hòa lưới, nhiều chủ nhà bối rối trước các chỉ số trên công tơ 2 chiều. Đội O&M cũng cần hiểu rõ cơ chế đo đếm để giải thích cho khách và đối chiếu sản lượng inverter với số liệu Điện lực.
1) Hai chiều đo đếm: mua vào và bán ra
Dù model công tơ khác nhau, logic chung thường gồm hai nhóm chỉ số:
- Chỉ số mua vào (Import): điện năng mà khách hàng lấy từ lưới.
- Chỉ số bán ra (Export): điện mặt trời phát lên lưới (trong các cơ chế cho phép bán).
Ở Việt Nam, tuỳ giai đoạn chính sách, một số hệ chỉ được ghi nhận sản lượng để tham khảo, không thanh toán. O&M cần nắm rõ hợp đồng để giải thích với chủ nhà.
2) Bảng ví dụ: đối chiếu inverter – công tơ
Bảng dưới minh hoạ một tháng vận hành với hệ 5kWp, để đội O&M dễ mô tả lại cho khách:
| Chỉ số | Nguồn | Giá trị (kWh) | Giải thích |
|---|---|---|---|
| PV Production | App inverter | 650 | Tổng sản lượng solar tạo ra trong tháng. |
| Import | Công tơ 2 chiều | 350 | Phần điện mua thêm từ lưới (ban đêm, giờ mây). |
| Export | Công tơ 2 chiều | 180 | Phần điện dư đẩy lên lưới (nếu có cơ chế ghi nhận). |
3) Checklist đọc số cho đội O&M
Khi đi kiểm tra/ nghiệm thu, đội O&M nên:
- Ghi lại model công tơ, mã số, ngày thay lắp.
- Chụp màn hình các chỉ số Import/Export trước và sau test.
- Đối chiếu sản lượng của inverter trong khoảng thời gian tương ứng.
Mẫu log công tơ 2 chiều:
Địa điểm: Nhà khách hàng X, Quận Y
Model công tơ: …, số seri: …
Chỉ số đầu tháng: Import 12345 kWh, Export 00120 kWh
Chỉ số cuối tháng: Import 12695 kWh, Export 00300 kWh
Sản lượng inverter báo: 650 kWh
Nhận xét: chênh lệch nằm trong sai số cho phép, không phát hiện bất thường.
4) Những hiểu lầm phổ biến cần giải thích cho khách
- "Inverter báo nhiều hơn công tơ": inverter đo sản lượng DC/AC tại máy, công tơ chỉ ghi nhận phần đi qua điểm đấu nối với lưới.
- "Ban đêm vẫn thấy công tơ quay": đó là phần Import – nhà vẫn dùng điện từ lưới khi solar không phát.
- "Không thấy Export tăng": với cơ chế tự tiêu thụ, hệ được thiết kế để hạn chế phát ngược lên lưới.
Hiểu và giải thích được cơ chế công tơ 2 chiều giúp đội O&M giảm khối lượng giải đáp thắc mắc, xây dựng niềm tin với khách hàng và tránh các tranh luận không cần thiết về hóa đơn điện.